Kabeldikte 12V berekenen: tabel en formule

De formule: zo bereken je de kabeldikte

De dikte van een 12V-kabel bepaal je met twee vragen: hoeveel spanning mag er onderweg verloren gaan, en kan de kabel de stroom (en de zekering) dragen zonder te warm te worden. Bij 12 V is het eerste bijna altijd de grens. Een verlies van 0,8 V is bij 230 V niets, maar bij 12 V al 7 %.

De norm voor caravans en campers, EN 1648-2, rekent zo:

• 2 × lengte: de stroom gaat heen door de plus- en terug door de minkabel. Meet de enkele afstand langs de kabelroute, niet hemelsbreed.
• 0,01989 Ω·mm²/m: de weerstand van koper bij 50 °C, de temperatuur die een belaste kabel haalt.
• Toegestane spanningsval: 0,8 V voor gewone apparaten, 0,3 V voor laadkabels naar de accu (DC-DC-lader, zonneregelaar, acculader).

Voorbeeld: een waterpomp of koelkast van 10 A op 3 m: 2 × 3 × 10 × 0,01989 ÷ 0,8 = 1,49 mm². De volgende standaardmaat is 1,5 mm², met een zekering van 15 A. De spanningsval is dan 0,80 V.

Kabeldikte 12V: de tabel voor apparaten

Zoek de stroom van je apparaat (of het vermogen: watt ÷ 12 = ampère) en de enkele kabellengte. Het vak geeft de dunste standaardkabel die zowel de spanningsval als de zekering haalt.

Stroom	1 m	2 m	3 m	4 m	5 m	6 m	8 m	10 m
5 A (60 W)	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²
10 A (120 W)	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²
15 A (180 W)	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²	6 mm²	10 mm²
20 A (240 W)	2,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²
25 A (300 W)	4 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²
30 A (360 W)	6 mm²	6 mm²	6 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²
40 A (480 W)	10 mm²	10 mm²	10 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²
50 A (600 W)	16 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	25 mm²
60 A (720 W)	16 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	25 mm²	35 mm²
80 A (960 W)	25 mm²	25 mm²	25 mm²	25 mm²	25 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²
100 A (1200 W)	35 mm²	35 mm²	35 mm²	35 mm²	35 mm²	35 mm²	50 mm²	50 mm²

Enkele lengte = afstand van de zekering tot het apparaat; de berekening telt de plus- en de minkabel. Koperkabel, 50 °C geleidertemperatuur (EN 1648-2), draagkracht bij 40 °C omgeving (DIN VDE 0298-4) met een zekering van minstens 1,25 × de stroom. Watt = stroom × 12 V.

Een paar vuistregels uit de tabel: tot 10 A en 3 m volstaat 1,5 mm², tot 20 A en 2 m 2,5 mm². Een omvormer of een inductiekookplaat van 1.000 W trekt aan de 12V-kant ± 90 A, van 2.000 W ± 180 A (met het verlies van de omvormer). Die horen met korte, dikke kabels direct in de energiekist.

Laadkabels naar de accu: strenger

Voor kabels die de accu laden (van de DC-DC-lader, de zonneregelaar of de acculader) staat EN 1648-2 maar 0,3 V verlies toe. Anders laadt de accu niet vol, omdat de lader een te lage spanning ziet. Daardoor worden laadkabels snel dik:

De hele tabel voor laadkabels (0,3 V)

Stroom	1 m	2 m	3 m	4 m	5 m	6 m	8 m	10 m
5 A	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²
10 A	1,5 mm²	4 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²
15 A	2,5 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²
20 A	4 mm²	6 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²
25 A	4 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	25 mm²	25 mm²	35 mm²	35 mm²
30 A	6 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²
40 A	10 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²
50 A	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²	70 mm²
60 A	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²	50 mm²	70 mm²	95 mm²
80 A	25 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²	70 mm²	95 mm²	—
100 A	35 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²	70 mm²	95 mm²	—	—

— = geen standaardkabel tot 95 mm² haalt dit: kies een kortere route of verdeel over twee kabels.

Voorbeeld: een DC-DC-lader van 50 A op 2 m van de accu vraagt 16 mm² (13,26 mm² berekend) en een zekering van 70 A. Houd laadkabels daarom kort: zet de lader dicht bij de accu.

Zekering kiezen: 1,25 × de stroom

Een zekering beschermt de kabel, niet het apparaat. Daarom moet de kabel de zekering kunnen dragen. De builder neemt een zekering van minstens 1,25 × de stroom en kiest dan de eerste standaardwaarde. Daarna controleert hij of de kabel die zekering aankan, met de draagkracht bij 40 °C.

• 1,25 ×de stroom: de kleinste zekering
• 17 cmhooguit tussen pluspool en zekering
• 0,71factor voor de draagkracht in de motorruimte (50 °C)

Zekering en minimale kabel per stroom

Stroom van het apparaat	Zekering	Minimale kabel voor de zekering
5 A	7.5 A	1,5 mm²
10 A	15 A	1,5 mm²
15 A	20 A	1,5 mm²
20 A	25 A	2,5 mm²
25 A	35 A	4 mm²
30 A	40 A	6 mm²
40 A	50 A	10 mm²
50 A	70 A	16 mm²
60 A	80 A	16 mm²
80 A	100 A	25 mm²
100 A	125 A	35 mm²

Hoeveel stroom een kabel mag dragen, bij 30, 40 en 50 °C

mm²	30 °C (vrij in lucht)	40 °C	50 °C (motorruimte)
1,5 mm²	24 A	21 A	17 A
2,5 mm²	32 A	28 A	23 A
4 mm²	42 A	37 A	30 A
6 mm²	54 A	47 A	38 A
10 mm²	73 A	64 A	52 A
16 mm²	98 A	85 A	70 A
25 mm²	129 A	112 A	92 A
35 mm²	158 A	137 A	112 A
50 mm²	198 A	172 A	141 A
70 mm²	245 A	213 A	174 A
95 mm²	292 A	254 A	207 A

DIN VDE 0298-4:2023 tabel 11, met de factoren 0,87 (40 °C) en 0,71 (50 °C) voor kabel van 70 °C.

Zet de zekering zo dicht mogelijk bij de accu: de builder houdt hooguit 17 cm kabel aan tussen pluspool en zekering, de standaardregel van ABYC E-11. Langs de motor of in de motorruimte is het warmer (50 °C): daar mag een kabel minder stroom dragen.

Voorbeeld: de kabels in een Fiat Ducato

In de builder rekent de stroomkit elke kabel uit met de afstanden uit je ontwerp. Voor een Ducato L2H2 met een dwarsbed en keuken (een van de tien testsystemen die een installateur heeft nagelopen):

Alle kabels in het voorbeeld: lengte, stroom, kabel, zekering

Apparaat	Lengte	Stroom	Kabel	Zekering	Waarom
Koelkast HyFridge 65	5,8 m	5 A	16 mm²	15 A	berekend (langer dan de handleiding)
Waterpomp	3,9 m	4,50 A	2,5 mm²	10 A	voorschrift fabrikant
USB-lader	6,0 m	11 A	4 mm²	15 A	EN 1648-2 vraagt dikker
USB-lader	3,5 m	11 A	2,5 mm²	15 A	voorschrift fabrikant
8 lampen	8,7 m	1,85 A	1,5 mm²	5 A	voorschrift fabrikant

De koelkast krijgt een opvallend dikke kabel. Fabrikanten van compressorkoelkasten schrijven dikke kabels voor, omdat de compressor bij het starten veel stroom trekt en uitvalt als de spanning te ver zakt. Hyckes vraagt 10 mm² tot 5 m; daarboven groeit de doorsnede mee. De norm komt daar bovenop.

Het voorschrift van de fabrikant gaat altijd voor.

AWG: Amerikaanse kabelmaten

Veel apparaten en kabels komen uit de VS of China en hebben een AWG-maat. Hoe kleiner het getal, hoe dikker de kabel.

Tabel: van mm² naar AWG

mm²	AWG	AWG in mm²
1,5 mm²	16	1,3
2,5 mm²	14	2,1
4 mm²	12	3,3
6 mm²	10	5,3
10 mm²	8	8,4
16 mm²	6	13,3
25 mm²	4	21,2
35 mm²	2	33,6
50 mm²	1	42,4
70 mm²	2/0	67,4
95 mm²	3/0	85,0

AWG is net iets dunner of dikker dan de metrische maat ernaast; neem bij twijfel de dikkere.

Kabeldikte voor je hele camper laten uitrekenen

Met een paar kabels kun je deze tabel gebruiken. Voor een hele camper met accu, zonnepanelen, DC-DC-lader en omvormer wordt het snel veel rekenwerk. De builder doet het voor je: hij meet de kabelroute in je ontwerp, kiest per apparaat de kabel en de zekering en zet alles op de boodschappenlijst. Hoe het hele systeem in elkaar zit, lees je in camper elektra aanleggen.