Je campervan isoleren, uitgelegd

Het voorbeeld op deze pagina

Alle getallen op deze pagina komen rechtstreeks uit de rekenkern van de builder. We gebruiken steeds hetzelfde voorbeeld:

Van

Fiat Ducato L2H2, laadruimte 3.120 × 1.870 × 1.932 mm

Isolatie

pakket Vier seizoenen (de standaard in de builder)

Cabine

thermomatten binnen (hoort bij het pakket)

Ramen

dakluik 40 × 40, enkelwandig; verder geen ramen

Kachel

dieselkachel van 2 kW (Autoterm Air 2D)

Temperatuur

binnen 20 °C, buiten −10 °C

Ventilatie

normaal (dakluik op een kier): 2 keer per uur verse lucht

Zo staan ze ook bovenaan het tabblad. De kachel kleurt daar rood zodra hij meer dan 80% van zijn vermogen nodig heeft. In dit voorbeeld lekt er bij −10 °C net iets meer warmte weg dan de kachel kan maken. Verderop zie je waar dat door komt en wat het meest helpt.

Zo werkt het tabblad Isolatie

1. Kies een pakket Zomer, Vier seizoenen of Wintersport. Of begin met Eigen keuze en kies per vlak.
2. Pas aan wat je wilt materiaal en dikte per vlak, de spanten afplakken, de cabine, de buitentemperatuur (van +5 tot −20 °C) en hoeveel je ventileert.
3. Lees de uitkomst warmteverlies, kachel, condens, opbouw en gewicht. In 3D kleurt elk vlak van blauw (goed geïsoleerd) naar rood (veel verlies), of per materiaal.
4. Neem je lijst mee wat je moet kopen komt als isolatiekit in je boodschappenlijsten.

Zodra je je isolatie kiest (een pakket, een materiaal, een dikte of de spanten), rekent je hele ontwerp ermee. Vloer, wanden en plafond worden dikker bij Van, Afwerking. Meubels schuiven mee: wat aan het plafond hangt met het plafond, de rest met de vloer, en een kast van vloer tot plafond wordt korter. Bij Gewicht telt het gewicht van isolatie en betimmering vanzelf mee.

Wat je in het tabblad ziet

Onder de drie getallen bovenaan staan uitklapbalken. In de kop zie je meteen de uitkomst; tik erop voor de details. Zo ziet dat eruit voor het voorbeeld (tik op een regel voor de uitleg):

1. Wat betekent dit?warm tot −9 °CDe uitkomst in gewone taal, met een thermometer.
2. Waar de warmte heen gaatmeeste: cabineHet verlies per vlak, van groot naar klein.
3. Per vlakwand: rubber 19 mmMateriaal en dikte per vlak, spanten afplakken en de doorsnede.
4. Ramen en cabineThermomatten binnenRamen en dakluiken uit je ontwerp, het hefdak en wat je met de cabine doet.
5. Buiten en ventilatie−10 °CDe buitentemperatuur waarmee je rekent en hoeveel je ventileert.
6. Condens7 × wordt natWaar het binnen kouder wordt dan het dauwpunt.
7. Opbouw en binnenmatenstahoogte 188 cmHoeveel ruimte isolatie en betimmering kosten.
8. Gewicht+117 kgIsolatie, lijm, betimmering en vloerplaat.
9. Kachel104%Of je kachel het bijhoudt en hoeveel diesel het kost.
10. Opbouwrichtlijn Stellantis10 regelsWat de fabrikant van je van zegt over isoleren.
11. Op je boodschappenlijstca. € 901Een voorproef van je isolatiekit.
12. Zo rekenen weDe formules achter alle getallen.

De pakketten

Een pakket vult alle vlakken in één keer in. Daarna kun je elk vlak nog aanpassen; dan heet het Eigen keuze. Alle drie de pakketten plakken de spanten af. Wintersport hangt ook een geïsoleerd gordijn achter de stoelen in plaats van thermomatten, en daar zit het grootste verschil (zie Wat helpt het meest?).

Warmteverlies: waar gaat de warmte heen?

Warmteverlies is hoeveel warmte je van kwijtraakt als het binnen 20 °C is en buiten zo koud als jij kiest, in watt (W). De builder telt het verlies van elk vlak bij elkaar op: U-waarde × oppervlak × het verschil tussen binnen en buiten. Daar komt de ventilatie bij. Ramen en dakluiken uit je ontwerp gaan van hun wand of dak af en tellen apart.

warmteverlies = Σ U × oppervlak × (binnen − buiten) + 0,34 × keer per uur × inhoud × (binnen − buiten)

De cabine lekt het meest: 722 W, 35% van alles. Zonder tussenschot hoort de cabine bij je woonruimte. Het glas (2,7 m²) dek je af met de thermomatten. De plaat van de cabine (± 8 m²: dak, vloer, schutbord, zijkanten en het dichte deel van de deuren) neemt de isolatiekit niet mee; de builder rekent daar met U 2,5, een schatting. Van die 722 W gaat ± 600 W door de plaat en ± 122 W door het glas.

U-waarde: hoe lek is een vlak?

De U-waarde zegt hoeveel watt er door 1 m² van een vlak gaat als het binnen 1 graad warmer is dan buiten (W/m²K). Hoe lager, hoe beter. De builder rekent hem per vlak uit de lagen, van buiten naar binnen: plaatstaal, isolatie, eventueel een luchtlaag (de spouw) en de betimmering. Aan de binnen- en buitenkant komt er nog een vaste overgangsweerstand bij (Rsi en Rse, volgens de norm EN ISO 6946).

U = 1 ÷ (Rsi + Σ dikte ÷ λ + Rse)  ·  Rsi 0,13 (wand), 0,10 (dak), 0,17 (vloer) · Rse 0,04

Twee woorden die je daarbij tegenkomt:

• λ (lambda) is hoe goed een materiaal zelf warmte geleidt, in W/mK. Lager is beter. Rubber: 0,035, PIR: 0,022.
• R is de warmteweerstand van één laag: dikte (in meter) ÷ λ, in m²K/W. Hoger is beter. 19 mm rubber: 0,019 ÷ 0,035 = R 0,54. Twee keer zo dik is twee keer zoveel R.

Spanten en koudebruggen

Achter je betimmering zitten stalen spanten: de ribben van de carrosserie. Staal geleidt warmte heel goed. Waar een spant zit, gaat de warmte er dus langs je isolatie heen. Dat heet een koudebrug. De builder rekent het stuk van elk vlak met een spant daarom apart: op de wanden 20%, op het dak 15% en op de deuren 30%.

Tussen de spanten zit je isolatie. Wat er tot de betimmering overblijft, is een stilstaande luchtlaag: de spouw. Ook die isoleert een beetje; de norm geeft er een vaste waarde voor (bij 31 mm in een wand R 0,18).

Met Spanten afplakken plak je een strook rubber van 10 mm op de voorkant van elke spant. In het voorbeeld scheelt dat voor de hele van 383 W: 2.468 W met kale spanten, 2.084 W afgeplakt. Daarvoor komt de betimmering wel 10 mm verder naar binnen.

De maten van de spanten zijn een schatting: geen fabrikant publiceert ze. De builder rekent met 40 mm diep voor wanden, 30 mm voor het dak en 50 mm voor de deuren, en een voorkant van 60 mm breed.

Kachel: houdt hij het bij?

De builder kijkt of er een kachel in je ontwerp staat: de Dieselkachel bij de onderdelen, een Autoterm Air 2D van 2 kW. Staan er twee in, dan telt hij ze bij elkaar op. Het warmteverlies zet hij af tegen het vermogen van de kachel:

• Percentage: hoeveel van zijn vermogen de kachel nodig heeft. Tot 80% houdt hij het bij en heeft hij reserve om op te warmen (groen). Daarboven moet hij bijna voluit draaien (oranje). Boven 100% haalt hij het niet (rood).
• Warm tot: tot welke buitentemperatuur de kachel het binnen 20 °C houdt.
• Zonder kachel: hoeveel warmer dan buiten het blijft met alleen de warmte van twee mensen in rust (± 70 W per persoon).
• Diesel: ± 0,12 liter per kWh warmte. Bij Autoterm, Webasto en Eberspächer is dat 0,11–0,13. Een nacht is 10 uur stoken.
• Geen kachel in je ontwerp? Dan zegt de builder hoeveel kW je nodig hebt: het verlies × 1,25, naar boven afgerond op 0,5 kW. Die 1,25 geeft wat reserve voor opwarmen en voor onzekerheid in de berekening. Het is onze eigen keuze, geen norm.

Haalt de kachel het niet, dan zegt de builder: Het meeste win je bij de cabine (gordijn of thermomatten) en met afgeplakte spanten; dikkere isolatie helpt veel minder. Hieronder zie je waarom.

Wat helpt het meest?

Hetzelfde voorbeeld, telkens met één ding anders. De lijn is wat de kachel van 2 kW kan leveren.

• Gordijn achter de stoelen in plaats van thermomatten: 539 W minder. Dan telt de cabine als buiten en rekent de builder alleen het gordijn (2,2 W/m²K).
• Spanten afplakken in plaats van kaal laten: 383 W minder.
• Dikkere isolatie (de diktes van Wintersport, met dezelfde thermomatten): 155 W minder.

Dikker helpt, maar steeds minder

Hoe dikker je isoleert, hoe minder elke extra millimeter oplevert. Dit is de wand van het voorbeeld (spanten afgeplakt) met steeds dikker rubber:

Ventilatie: frisse lucht kost warmte

Je moet ventileren, voor frisse lucht en om vocht af te voeren. Maar verse lucht van buiten moet je ook weer opwarmen. De builder rekent met hoe vaak per uur de lucht in je van ververst:

Weinig

alleen de vaste roosters: 0,5 keer per uur

Normaal

dakluik op een kier: 2,0 keer per uur

Veel

koken en drogen: 3,0 keer per uur

Normaal is de standaard. Twee slapers hebben voor frisse lucht ± 25 m³ per uur nodig; dan blijft de CO₂ onder ± 1.400 ppm. In het voorbeeld (13,3 m³ lucht) is dat ± 1,9 keer per uur. De ventilatie kost daar 271 W. Een meting van de luchtwisseling in campers hebben we niet gevonden; de getallen komen uit metingen in stacaravans en wat twee slapers aan frisse lucht nodig hebben.

Staat er geen dakluik of dakventilator in je ontwerp, dan waarschuwt de builder: voor frisse lucht heb je er een nodig. Met een dakventilator zegt hij dat de laagste stand genoeg frisse lucht geeft; harder draaien kost meer warmte.

Condens en dauwpunt

Warme lucht houdt waterdamp vast. Raakt die lucht een vlak dat kouder is dan het dauwpunt, dan slaat het vocht daar neer. Bij 20 °C en 60% luchtvochtigheid ligt het dauwpunt op 12,0 °C. Een slapend mens geeft in een nacht bijna een halve liter water af aan de lucht (promobil; gemeente Hannover).

De builder rekent voor elk vlak uit hoe warm de binnenkant wordt. Hij doet dat volgens de norm ISO 13788, die rekent met de plekken waar de warme lucht er slecht bij kan, zoals achter meubels en in hoeken. Zo zie je ook de koudste plekken. Onder het dauwpunt: wordt nat. Tot 2 graden erboven: op de grens. Daarboven: droog.

In het voorbeeld worden de spanten, de wielkasten, het dakluik en de cabine nat. Tussen de spanten en op de vloer is het op de grens. Wat de builder je erbij vertelt:

• Rubber met gesloten cellen laat geen vocht door. Lijm het over het hele vlak en plak de naden, dan is een aparte dampremmer niet nodig.
• Wol en polyester laten vocht door. Ventileer goed en houd de plaat erachter droog; een dampremmer aan de warme kant kan, maar sluit dan alles naadloos.
• Met thermomatten binnen zit de ruit zelf aan de koude kant van de mat. Daar slaat het vocht neer (−8,2 °C in het voorbeeld). Buiten blijft de ruit droger, maar binnenmatten isoleren beter.
• Zet ook als het koud is een dakluik op een kier of de dakventilator laag.

De materialen

Per vlak kun je kiezen uit deze materialen, elk in de diktes die je echt kunt kopen. λ is hoe goed het materiaal isoleert (lager is beter), R hoe goed een laag van die dikte isoleert (hoger is beter). Bij elke dikte staat ook de U-waarde die je wand in het voorbeeld ermee krijgt (spanten afgeplakt).

Dampdicht of dampopen? Dampdicht materiaal laat geen waterdamp door, dampopen materiaal wel. Kies je wol of polyester voor dak, wanden of deuren, dan zet de boodschappenlijst er een dampremmende folie bij als keuze: Een dampremmer of goed ventileren; daarover verschillen de meningen.

Ramen, dakluiken, hefdak en cabine

Ramen, dakluiken en dakventilatoren haalt de builder uit je ontwerp. Ze gaan van hun wand of dak af en tellen met hun eigen U-waarde. Geen enkele fabrikant publiceert een U-waarde voor campingramen. Deze zijn daarom berekend (het midden van de ruit, zonder kader) of geschat:

De cabine. Zonder tussenschot hoort de cabine bij je woonruimte. Je kiest wat je ermee doet:

• Open, zonder matten: enkel glas (U 5,7) en de plaat van de cabine.
• Thermomatten binnen of thermomatten buiten: binnenmatten isoleren beter. In een test van het blad promobil (december 2023) werd een Ducato verwarmd tot 20 graden boven de buitentemperatuur. Daarna werd gemeten hoe lang het duurde tot het binnen 5 graden kouder was: zonder matten 27 minuten, met buitenmatten gemiddeld 38, met binnenmatten gemiddeld minstens 54.
• Geïsoleerd gordijn achter de stoelen: dan blijft de cabine koud en telt alleen het gordijn. Het moet rondom sluiten: kieren tellen even zwaar als het materiaal.

Een kleine cabine (zoals bij de Transporter of de Transit Custom) rekent de builder met 2,2 m² glas en 7 m² plaat, een grote met 2,7 en 8 m². Heb je een tussenschot, dan isoleer je dat als wand en telt de cabine niet mee.

Hefdak. Het deksel rekent de builder met U 2,0, het doek met U 5,5. Het doek isoleert dus bijna niet. Houd het in de kou dicht of gebruik een isolatiehoes.

Opbouw en stahoogte

Isolatie en betimmering kosten binnenruimte. De builder meet vanaf de voorkant van de spanten, zoals de binnenmaat van de fabrikant:

• Wanden, dak en deuren: betimmering (populier multiplex 4 mm) + de strook rubber op de spant (10 mm) + wat de isolatie voorbij de spant uitsteekt. Dikke isolatie zit vooral tussen de spanten.
• Vloer: isolatie + vloerplaat (berken multiplex 15 mm).

Zodra je je isolatie kiest, staan deze maten ook bij Van, Afwerking (de velden gaan dan op slot) en schuiven je meubels mee. Bij een hefdak toont de builder geen stahoogte.

Gewicht

Zodra je je isolatie kiest, telt dit vanzelf mee bij Gewicht, voor je aslasten en wat je nog mag inladen. Antidreunmatten telt de builder niet mee: die kies je pas in je boodschappenlijst, en daar staat het gewicht erbij (± 3,5 kg per m²).

Opbouwrichtlijn van de fabrikant

Elke fabrikant schrijft regels voor ombouwers: waar je mag boren, waar de airbags zitten, wat je nooit mag afdekken. De builder laat per merk de regels zien die voor isoleren gelden, met het document en de uitgave waar ze uit komen.

Twee merken stellen eisen aan je isolatie. Mercedes-Benz (Sprinter) vraagt isolatie die moeilijk ontvlambaar is en geen vocht opneemt. Volkswagen vraagt bij de Crafter, de MAN TGE en de Transporter T6.1 moeilijk ontvlambare isolatie. Kies je daar iets anders voor dak, wanden of deuren, dan staat er bovenaan het tabblad een waarschuwing. Moeilijk ontvlambaar is brandklasse C of beter (EN 13501-1), of de voertuignorm FMVSS 302.

Melding: de builder waarschuwt bovenaan het tabblad. * Volkswagen Crafter, MAN TGE en Transporter T6.1; bij de Transporter T7 controleert de builder dit niet.

Kies je rubber bij Mercedes-Benz of Volkswagen, dan zegt de builder: kies rubber met brandklasse B-s3,d0 of beter, zoals Armaflex AF, K-Flex ST of Kaiflex KKplus. Voor ArmaFlex HOME geeft Armacell geen brandklasse op.

Bij het hoge kunststof dak van de Crafter en TGE (H4) en de Master III (H3) meldt de builder dat hij met een stalen dak rekent. Via het dak verlies je dan waarschijnlijk iets minder.

De regels per merk

En voor elke van:

• Kabels eerst: in ribbelbuis door de wanden en het dak, vóór de isolatie. Zet de buis vast, zodat hij niet schuurt of rammelt.
• Holle balken met holle-ruimtewas behandelen voor je ze afdekt; afvoergaten vrijhouden.
• Schade door de ombouw valt buiten de garantie van de fabrikant. Volg de richtlijn van jouw bouwjaar.

Je boodschappenlijst

Onderaan het tabblad zie je een voorproef: isolatie, lijm en vloer. Je hele isolatiekit staat bij Boodschappenlijsten in Mijn account, met een uitslag van de laadruimte als werktekening. Zo rekent de lijst:

• De m² per vlak uit je ontwerp, plus 20% snijverlies, in hele rollen en platen.
• Tussen de spanten het materiaal dat je kiest, op de spanten een strook rubber van 10 mm.
• Lijm, tape en reiniger. De vloer: isolatie en daarop de vloerplaat; met XPS of PIR liggen de platen tussen latten om de 40 cm.
• Voorbereiden: roestwerende primer, holle-ruimtewas en ribbelbuis voor de kabels, want kabels gaan erin vóór de isolatie.
• In de lijst kies je zelf: rubber zelfklevend of met lijm, antidreunmatten ja of nee, en voor de cabine thermomatten, een gordijn of niets.

Hoe zeker zijn de getallen?

• Alle getallen zijn een berekening met gemiddelde waarden, geen meting van jouw van. Volg altijd de opbouwrichtlijn van jouw bouwjaar.
• Achter elk getal zit een bron: datasheets en verklaringen van de fabrikanten, de normen EN ISO 6946 (U-waarde), ISO 13788 (condens) en ISO 13789 (ventilatie), en de opbouwrichtlijnen. In oktober 2026 hebben we elke bewering laten nalopen door een controleur die probeerde hem te weerleggen.
• Sommige getallen publiceert niemand. Die zijn berekend of geschat: de maten van de spanten, de U-waarden van ramen, dakluiken, hefdak en cabinegordijn, en de plaat van de cabine.
• We vonden één camperbus waarvan het warmteverlies is gemeten: een RAM ProMaster, de Amerikaanse Ducato. Gemeten werd ± 52–87 W/K; de builder rekent voor die bus 58–67 W/K. Zit de builder ernaast, dan rekent hij eerder te weinig verlies dan te veel, tot ± 20%. De marge van 1,25 bij de kachel vangt vooral die onzekerheid op.

Zo rekenen we

• U = 1 ÷ (Rsi + Σ dikte ÷ λ + Rse), per laag, met Rsi 0,13 (wand), 0,10 (dak) of 0,17 (vloer) en Rse 0,04, vereenvoudigd naar EN ISO 6946 (de norm rekent metalen koudebruggen niet zo).
• Spanten zijn koudebruggen: we rekenen het deel van het vlak met een spant apart, met alleen de strook rubber erop.
• Warmteverlies = Σ U × oppervlak × (binnen − buiten), plus ventilatie 0,34 × luchtwissels × inhoud × (binnen − buiten).
• Oppervlaktes uit de maten van je van; ramen en dakluiken uit je ontwerp gaan eraf.
• Condens: het dauwpunt met de Magnus-formule, de binnenkant van elk vlak volgens ISO 13788.